Yeldeğirmeni: garın arkasındaki apartman mahallesi
Yeldeğirmeni, Haydarpaşa Garı ile Kadıköy çarşısı arasındaki tepelik alana kurulmuş bir semt. Resmî adres Rasimpaşa Mahallesi'dir; semtin adı ise iki yüzyılı aşkın bir değirmen hikâyesinden gelir.
Kısa tarih
Adın hikâyesi sade: un. Semtin Vikipedi maddesine göre I. Abdülhamid 1774-1789 arasında buraya un ihtiyacını karşılamak için dört yel değirmeni yaptırdı, ad da onlardan kaldı. Daha önce, 17. yüzyılda Evliya Çelebi de Kadıköy'de yel değirmenlerinin işlediğini yazmıştı.
Yerleşimden önce burası Haydarpaşa Çayırı'nın bir parçasıydı. Semtteki eski sinagog, kilise ve okulların adlarının “Haydarpaşa” sözcüğüyle başlaması bundandır.
Asıl değişim 19. yüzyılın ikinci yarısında geldi. 1872'deki büyük Kuzguncuk yangınından sonra Yahudi aileler bu tarafa taşındı ve onlarla birlikte apartmanlaşma başladı. Yeldeğirmeni bu yüzden İstanbul'un ilk apartman semtlerinden biri sayılır. 1934-1947 arasında Kadıköy-Üsküdar tramvayı semtin içinden, Karakolhane Caddesi'nden geçti. 2010'larda semt bir soylulaşma sürecine girdi.
Sokak dokusu
Sınırları kolay tarif edilir: kuzeyde Haydarpaşa Çayırı, güneyde Halitağa Caddesi, doğuda Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı, batıda deniz. Arası tepeye tırmanan sokaklarla dolu. İskeleye ve sahildeki otobüs duraklarına yürüyerek inilir.
Sokak adlarını bilmek işe yarar. Uzun Hafız ile İzzettin sokakları arasında sinagog durur; iki sokağı bağlayan geçide 1970'lerde güvenlik nedeniyle duvar örüldü. Akif Bey Sokak'ta ise 1909 yapımı Valpreda Apartmanı yükselir. Mahalle sınırları içinde tarihî Aziziye Hamamı da var.
Simge yapılar ve yerler
Haydarpaşa Garı semtin kuzey ucunda. İlk gar binası 1872'de açıldı. Bugünkü bina 1906'da başlanıp 1908'de hizmete girdi; inşaatta Türk ve Alman ustalarla İtalyan taş ustaları birlikte çalıştı. Restorasyon sırasında peronların altında Kalkedon antik kentine ait kalıntılar bulundu.
Valpreda Apartmanı, halk arasındaki adıyla İtalyan Apartmanı. 1909'da yapılan yedi katlı, 14 daireli bina, garın inşaatında çalışan İtalyan taş ustaları kalsın diye yaptırıldı. Konut olarak yapılmış ilk İstanbul apartmanlarından sayılır ve hâlâ apartman olarak kullanılıyor.
Hemdat İsrael Sinagogu 3 Eylül 1899'da açıldı. Yapımına 1894 tarihli bir fermanla izin verilmişti. Adındaki “Hemdat”ın II. Abdülhamid'e bir teşekkür olduğu söylenir. Ziyaret için Hahambaşılık'tan izin almak gerekir.
Oyunda burada ne var
Yeldeğirmeni oyunda ucuz yaşamanın adresi. Yeldeğirmeni Pansiyonu'nun haftalık kirası ₺4.500; Moda'daki Nermin Apt. ₺8.000, Bahariye 2+1 ₺12.000. Kira Pazar 20:00'de kesilir, Pazartesi 20:00'ye kadar ek süre vardır. Kirayı yetiştiremeyen kurye eşyalarını toplayıp pansiyona taşınır. Resepsiyonda da Paşa adlı kedi hesap sorar.
Semtin kendi kurye deposu var; iş her zaman sana en yakın depodan gelir. Tasarımcı Ece atölyesinde grafik tişört ve tasarım takı satar, ana akım modaya takılır. “Duvar Resmi” görevinde onun boyalarını sokak ressamı Kerem'e taşırsın. Necati Usta kırk yıldır Halitağa'da tıraş eder; Moda'daki Berber Kâmil'le sessiz bir rekabetleri var. Kış akşamları Bozacı Vefa Amca'nın sesi duyulur, sorarsan Nermin Hanım'ın gençliğini de anlatır.
Buradan Bahariye'ye doğrudan dolmuş kalkar.
Haritada Yeldeğirmeni
Bu bölgede karşılaşabileceğin 7 yapay zekâ karakteri:
- Ece · Yeldeğirmeni Atölye
- Berber Necati · Berber
- Antikacı Vedat · Antikacı
- Veteriner Stajyeri Doğa · Veteriner stajyeri
- Bozacı Vefa Amca · Bozacı
- Mısırcı Aysel · Mısırcı
- Çay Ocağı Çırağı Bora · Çay ocağı çırağı
Kaynaklar
Son gözden geçirme: 14 Ekim 2026, Çarşamba